Primus
passusC
passusC
WHat þis mountayn bemeneþ & þe merk dale
And þe feeld ful of folk I schal ȝow fayre schewe
A louely lady of lere in lynnen I-cloþed
Come doun from a castel & callede me fayre
And seyde sone slepist þou seest þou þis peple
How bisy þei been aboute þe mase
Þe moost partie of þis peple þat passen on þis erþe
Haue þei worschip in þis world þei wilnen no better
Of oþer heuene þan here holden þei no tale
¶ I was a-feerd of hir face þouȝ sche fayr were
And seyde mercy ma-dame what is þis to mene
Þe tour vp þe toft quod sche truþe is þer-inne
And wolde þat ȝe wrouten as his word techiþ
For heT fadir of feiþ formede ȝow alle
Boþe wiþ felle & wiþ face & ȝaf ȝow fyve wittis
For to worschipe hym þer-wiþ þe whyle ȝe been here
And þer-fore . he hyȝte þe erþe to helpe ȝow ichone
Of wollen . of lynnen of lyflode at nede
In mesurable maner to make ȝow at ese
And comaundede of his curteisie in comune . þre þingys
And reckene hem bi resoun reherce ȝe hem after
Þat oon . is vesture from chele þee to saue
And mete at meele for myseise of þi-selue
And drynk whanne þou dryest ac do not out of resoun
Þat þou worþe þe werse whanne þou worche schuldest
¶ For loth in his lijf-dayes for likyng of drynk
Dide bi hise douȝtres þat þe deuel likede
Delitede hym in drink as þe deuel wolde
Inebriemus eum vino . dormiamusque cum eo vt seruare possimus de patre nostro semen .
Þoruȝ wiyn & þoruȝ wommen þere was loth acombred
And þere he gate in glotenye gyrles þat weren cherles
For-þi drede delitable drynk & þou schalt do þe better
Mesure is medicyne þouȝ þou myche ȝerne
It is not al good for þe goost þat þe gutte askeþ
Ne lijflode to þi likham þat leef is to þiT soule
Þat is aT wrecchid world wolde þee bitraye
For þe feend & þi flesch folewen þee to-gydere
¶ Ma-dame mercy quod I me likeþ wel ȝoure wordes
Ac þe money of þis moold þat men so fast holden
Telle me to whom ma-dame þat tresore appendeþ
¶ Go to þe gospel quod sche þat god seyde hym-seluen
Wheþer þei schulden þer-wiþ worschipe þe kyng Cesar
And god askede of hem of whom spake þe lettre
Cesaris . þei seyden we seen hym wel ichone
Reddite cesari . quod god þat cesari bifalleþ
For riȝtful resoun schulde rule ȝow alle
And kynde witt be wardeyn ȝoure welþe to kepe
And tutour of ȝoure tresore & take it ȝow at nede
¶ Þanne I fraynede hir faire for hym þat hir made
Þat dongeoun in þe dale þat dredeful is of syȝt
What may it be to mene ma-dame . I ȝow biseche
Þer-inne wonyeþ a wyȝt þat . wrong . is I-hote
Fadir of falshed and foundede it hym-selue
Adam and Eue he eggede to ille
Counceylede Caym to killen his broþer
Iudas he iapede wiþ Iuwen syluer
And siþen on an eller hangede hym{selue} after
He is letter of loue & lyeþ hem alle
Þat tristen on his tresore bitrayeþ he sunnest
¶ Þanne hadde I wonder in my witt what womman it were
Þat swyche wyse wordis of holi writ schewede
What sche were wittirli þat wissede me so faire
¶ Holi chirche I am quod sche þou ouȝtest me to knowe
And to loue me leelli þe while þi lijf dureþ
¶ Þanne I courbede on my knees & cryede hir of grace
And preyede hir pitousli preye for my synnes
And also . kenne me kyndeli on crist to beleeue
Þat I myȝte worche his wille þat wrouȝte me to man
Teche me to no tresore but telle me þis ilke
How I may saue my soule þat seynt art yholden
I do it on deus caritas to deme þe soþe
It is as derworþe a drurye as dere god hym-seluen
Who-so is trewe of his tunge & telliþ noon oþer
He is a god bi þe gospel on ground & on loft
And Ilike to oure lord bi seynt lukes wordis
Þe clerkis þat knowen þis schulden kenne it aboute
For cristen & vncristen cleymen it ichooun
¶ Kyngys & knyȝtis schulden kepen it bi resoun
Riden & rappen adoun in rewmes aboute
And take transgressouris & tyen hem fast
Til truþe hadde I-termyned her trespasse to þe eende
And not to fasten a fryday in fyue score wynter
But holden wiþ hym & wiþ hir þat wolden al truþe
And neuere leue hem for loue ne for lacchyng of syluer
For dauid in his dayes dubbede knyȝtis
And dide hem swere on her swerd to serue truþe euere
But crist kyngen kyng knyȝtede ten
Cherubyn & Seraphyn swyche seuene & an-oþer
And ȝaf hem myȝt in his mageste þe myrier hem þouȝte
And ouer hise mene meyne made hem archaungelis
Tauȝte hem bi þe trinite truþe to knowe
To be buxum at his biddyng he bade hem nouȝt ellis
¶ Lucifer wiþ legiounes lernede it in heuene
But for he brake buxumnesse his blis gan he tyne
And fel fro þat felawschipe in a feendis liknesse
In-to a depe derk helle to dwelle þere for euere
And moo þouȝsandis wiþ hym þan man couþe noumbre
Loopen out wiþ lucifer in loþeliche forme
For þei leeueden vp-on hym þat lyede in þis manere
Ponam pedem meumT in aquilone & similis ero altissimo
And alle þat hopeden it myȝte be so noon heuene myȝte hem holde
But fellen out in feendis liknesse nyne dayes to-gydere
Til god of his goodnesse gan stable & stynte
And garte þe heuene to stekye & stonden in quiete
Whanne þeise wickide wenten out wonderwyse þei fellen
Ac lucifer lowest liyþ of hem alle
For pride þat he puttedeT out his peyne haþ noon eende
And alle þat worchen wiþ wrong wenden þei schulle
Ac þoo þat worchen wel as holi writ telleþ
Mowen be siker þat her soule schal wende to heuene
Þere truþe is in trinite & troneþ hem alle
Þat truþe is tresore þe triest on erþe
¶ Ȝit haue I no kynde knowyng quod I ȝit mote ȝe kenne me better
¶ Þou doted daffe quod sche dulle arn þi wittis
To litel lateyn þou lernedest leode in þi ȝouþe
Heu michi quia sterilem duxi vitam Iuuenilem
For to louye þi lord leuere þan þi-seluen
No dedli synne to do deye þouȝ þou schuldest
Þis I trowe be truþe who can teche þee betteT
Loke þou suffre hym to seye & siþen lere it after
For þus witnessiþ his word worche þou þer-after
May no synne be on hym sene þat vseþ þat spice
And alle hise werkis he wrouȝte wiþ loue as hym liste
And also þe plente of pees moost precious of vertues
For heuene myȝte not holde it it was so heuy of hym-selue
Til it hadde of þe erþe eten his fille
Was neuere leef vp-on lynde liȝter þer-after
And portatyf & persaunt as þe poynt of a nedel
Þat myȝte noon armure it lette ne noon hye wallis
For-þi . is loue leder of þe lordis folk of heuene
And a mene as þe meyr is bitwixe þe kyng & þe comouns
Riȝt so is loue a leder & þe lawe schapiþ
Vp-on man for hise mysdedis þe mercyment he taxiþ
And for to knowe it kyndeli it comseþ bi myȝt
And in þe herte . þer is þe hed & þe hye welle
For in kynde knowyng in herte þere a myȝt bigynneþ
And þat falliþ to þe fadir þat formede vs alle
Lokede on vs wiþ loue & leete his sone deye
Mekeli for oure mysdedis to amende vs alle
And ȝit wolde he hem no woo þat wrouȝten hym þat peyne
To haue pite on þat peple þat peynede hym to deþ
Þat he was myȝtful & meke & mercy gan graunte
To hem þat hongen hym on hyȝ & his herte þirled
For-þi I rede ȝow riche haue reuþe of þe pore
Þouȝ ȝe been myȝtful to mote beþ meke in ȝoure werkis
For þe same mesures þat ȝe meten amys oþer ellis
Ȝe schul be weyen þerwiþ whanne ȝe wenden hennys
Eadem mensura qua mensi fueritis remecietur vobis
For þouȝ ȝe be trewe of ȝoure tunge & trulich wynnen
And as chaast as a chiyld þat in chirche wepiþ
But if ȝe loue lellich & lene þe pore
Swich good as god ȝow sente goodelich parteþ
Ȝe ne han no more meryte in masse ne in oures
Þan malkyn of hir maydenhood þat no man desireþ
For Iames þe gentil iuggede in hise bokis
Þat feiþ wiþ-outen þe feite is riȝt no-þing worþi
Fides sine operibus mortua est .
For-þi . chastite wiþ-outen charite worþ cheyned in helle
It is as lewed as a laumpe þat no liȝt is Inne
Many chapeleyns arn chaast ac charite is a-weye
Arn no men auerouser þan þei whanne þei been auaunced
Vnkynde to her kyn & to alle cristen
Chewen her charite & chiden after more
Swich chastite wiþ-outen charite worþ cheyned in helle
¶ Many curatouris kepen hem clene of her bodies
Þei been acombred wiþ coueytise þei cun not do it from hem
So harde haþ auarice yhasped hem to-gyderis
And lernyng to lewede men þe latter for to deele
For-þi . þeise wordis ben writen in þe gospel
Date & dabitur vobis for I deele ȝow alle
And þat is þe lokke of loue & lateþ out my grace
To counforte þe careful acombrid wiþ synne
Loue is leche of liyf & next oure lord seluenT
And also þe greiþ gate þat goþ in-to heuene
Whanne alle tresores been ytried truþe is þe best
Now haue I told þee what truþe is þat no tresore is better
I may no lenger lenge þee wiþ now loke þee oure lord
w