fol. 1rfol. 1r
  Pers plowmanC
IN a somer sesoun  whanne soft was þe sunne
I schope me in schroudes  as I a scheep were
In habyt as an heremyt  vnholi of werkis
Wente wyde in þis world  wondres to heere
Ac on a may mornyng  on Maluerne hillis
Me befel a ferly  of fayrie me þouȝte
I was wery for-wandrid  and wente me to rest
Vndir a brood bank  bi a bornes syde
And as I lay & lenede  & lokede in þe watris
I slumbrede in a slepyng  it sweyuedeT so myrie
Þanne gan I to meten  a merueylous sweuene
Þat I was in wildernesse  wiste I neuere where
As I behelde in-to þe est  on hyȝ to þe sunne
I sawȝ a toure on a toft  triedlicheT I-maked
A deep dale byneþe  a dongeoun þer-Inne
Wiþ depe dichis & derke  & dredeful of syȝt
A faire feeld ful of folk  fonde I þere bitwene
Of al manere of men  þe mene & þe riche
Worchynge & wandrynge  as þe world askiþ
Summe putte hem to þe plow  pleyede ful seelde
In settynge & souwynge  swonken ful harde
And wonnen þat wastouris  inT glotenye distroyen
And summe putten hem to pride  apparayleden hem þer-after
In countenaunce of cloþing  coomen disgysed
In preyereT & in penaunce  putten hem many
Al for loue of oure lord  lyueden ful streyte
In hope for to haue  heuene-riche blisse
As ancres & heremytis  þat holden hem in her selles
fol. 1vfol. 1v
And coueyten not in contre  to cayren aboute
For no likerous lijflode  her lickam to plese
And summe chosen chaffare  þei cheuen þe better
As it semet to oure siȝt  þat swicheT þryuen
And summe myrþes to make  as mynystrales kunnen
And geten gold wiþ her gle  notT synles I leue
As iapers & iangeleris  Iudas children
ÞatT feynen hem fantasies  & foles hem maken
And han her witt at her wille  to wirche if þei schuldenT
Þat poul prechiþ of hem  I nyle not preue it heere
Qui turpiloquium loquitur  is lucifers knaue
Bidderis & beggeris  faste aboute ȝiedenT
Wiþ her bely & her baggys  of breed ful I-crammyd
Faiteden for her fode  fauȝten atT ale
In glotenye . god it woot  goon þei to bedde
And rysen wiþ ribaudie  þeT roberdis knaues
Sleep & sory slouþe  suen hem euere
Pilgrymys & palmeris  pliȝtedenT hem to-gyderes
To seke seynt Iames  & seyntis in Rome
Þey wenten forþ in her wey  wiþ many wise tales
And hadden leue for to lye  al her lijf after
I seyȝ summe þat seyden  þei hadden I-souȝt seyntis
To iche a tale þat þei toldenT  her tunge was temperid to lye
More þanT seye soþ  it semede . bi her speche
Heremytis on an heep  wiþ hoked staues
Wenten to walsyngham  & her wenchis after
Grete lobyes & longe  þat loþ weren to swynke
Cloþeden hem in copis  to be knowen from oþere
And schopen hem heremytis  her ese to haue
I fonde þere freris  alle þe foure ordres
Precheden þe peple  for profiȝt of hem-seluen
Gloseden þe gospel  as hem good likede
For coueytise of copes  construeden it . as þei woldenT
Many of þeise maystre freris  mowen cloþen hem at likyng
For her money & marchaundisesT  marchen to-gyderis
For siþ charite haþ ben chapman  & cheef to schryue lordis
Many ferlies han fallen  in a fewe ȝieris
But holi chirche & þei  holde bettre to-gyderis
Þe moost myscheef on erþeT  is mountynge vp welT faste
fol. 2rfol. 2r
Þere prechede a pardoner  as he a preest were
Brouȝte forþ a bulle  wiþ bischoppis seelis
And seyde þat hym-self myȝte  assoylen hem alle
Of falshed of fastyng  & of vowes Ibroken
Lewede men leuedenT hym wel  & likeden hise wordis
Comen vp knelynge  to kissen hise bulles
He bunchede hem wiþ his breuet  & blerede her yen
And rauȝte wiþ his ragman  rynges & broches
Þus þei gyuen her gold  glotounes to kepe
And louenT siche loselis  þat leccherie haunten
Were þe bischop Iblessid  & worþ hise boþeT eres
His seel schulde not be sent  to disceyue þe peple
Ac it is not bi þe bischop  þat þe boye prechiþ
For þe parisch preest & þe pardoner  parten þe siluer
Þat þe pore porayleT of þe parisch  schulde haue . if þei ne were
Persounes & parisch prestis  pleynedenT hem to þe bischop
Þat her parisches weren pore  siþ þe pestelence tyme
To haue a licence & leue  at london to dwelle
And syngen þere for symonye  for siluer is swete
Bischoppis & bacheleris  boþe maystres & doctouris
Þat han cure vndir crist  & crownyng in tokene
And signe . þat þei schulden  schryuen her parischenes
Prechen & preye for hem  & þe pore fede
Liggen in london  in lenten and ellis
Summe seruen þe kyng  & his siluer tellen
In checker & in chauncerie  chalengen hise dettis
Of wardis ofT wardmotes  of weyues ofT streyues
And summe seruen as seruauntis  lordis & ladyes
And in stede of stiwardis  sitten & demen
Her messe & her mateyns  & many of her ouris
Arn doon vn-deuoutliche  drede is at þe last
Lest crist in consistorie  curseT ful many
I parceyuede of þe power  þat peter hadde to kepe
To bynde & to vnbynde  as þe book telliþ
How he . it selfT wiþ loue  as oure lord hyȝte
Amongys foure vertues  þe best of alle vertues
Þat cardynalis ben clepid  & closyng ȝatis
Þere crist is in kyngdam  to close & to schitte
And to opene it to hem  & heuene blis schewe
fol. 2vfol. 2v
Ac of þe cardynalis at court  þat cauȝten of þat name
AcT power presumedenT in hem  a pope to make
To haue þat power þat petir hadde  Impugne itT I nylle
For in loue & lettrure  þe eleccioun bilongeþ
For-þi I can & IT can not  of court speke more
Þanne cam þer a kyng  knyȝthod hym ladde
Myȝt of þe comunes  made hym to regne
And þanne kam kynde witt  & klerkis he made
For to counceyle þe kyng  & þe comune saue
Þe kyng & knyȝthod  & clergye boþe
Casten þat þe comune  schuldenT hem-self fynde
Þe comune contreuede  of kynde witt . craftes
And for profiȝt of al þe peple  plowmen ordeynedenT
To tilie & trauayle  as trewe lijf askeþ
Þe kyng & þe comune  & kynde witt . þe þridde
Schopen lawe & leute  iche man to knowe his owne
Þanne lokede vp a lunatyk  a lene þing wiþ-al
And knelynge to þe kyng  clergiali he seyde
Crist kepe þee sir kyng  & {þe} þi kyng-riche
And lene þee toT lede þi lond  so leute þee louye
And for þi riȝtful rewlyng  be rewardid in heuene
And siþþen in þe eir on hyȝ  an aungel of heuene
Lowede to speke in latyn  for lewede men ne koudenT
Iangle ne Iugge  þat Iustifie hem schulde
But suffren & seruen  for-þi seyde þe aungel
Sum rex sum princeps  neutrum fortasse deinceps
O qui iura regis  cristi . specialia regis
Hoc quod agas melius  iustus es . esto pius
Nudum ius a te  vestiri vult pietate
Qualia vis metere  talia grana sere
Si ius nudatur  nudo de iure metatur
Si seritur pietas  de pietate metasC
Þanne greuede hym a goliardeys  a glotoun of wordis
And to þe aungel on hyȝ  answerede after
CumT rex a regere  dicatur nomen habere
Nomen habet sine re  nisi studet iura tenereC
Þanne gan alle þe comunes  crie . in vers of latyn
To þe kyngys counceyl  construe . who-so wolde
Precepta regis  sunt nobis vincula legisC
fol. 3rfol. 3r
Wiþ þat ran þer a route  of ratounes at ones
And smale myce wiþ hem  moo þan a þousand
And comen to a counceyl  for her comune profiȝt
For a cat of a court  cam whanne hym likede
And ouerleepe hem lyȝtly  & lauȝte hem at his wille
And pleyede wiþ hem perelouslich  & possede hem aboute
For doute of dyuerse dedesT  we dorenT not wel loke
And if we grucchen of hys gamen  he wole greue vs alle
Cracche vs & clawe vs  & in hise cloches holde
Þat vs loþeþ þe lijf  or he lete vs passe
MyȝtenT we wiþ any witt  his wille wiþ-stonde
We myȝten be lordis a-loft  & lyuen at oure ese
A Ratoun of renoun  moost renable of tunge
Seyde for a souereyn  help . to hym-seluenT
I haue seyn segges quod he  in þe cite of london
Beren byes ful bryȝt  abouten her neckis
And summe colers of crafty werk  vncoupled þei wenden
Boþe in wareyn & in wast  where hem leue likiþ
And oþer-whyle . þei arn ellis-where  as I here telle
Were þer a belle on her byesT  bi iesu as me þinkeþ
Men myȝten wite where þei wentenT  & awey renne
And riȝt so quod þeT ratoun  resoun me schewiþ
To bigge a belle of brasse  or of bryȝt siluer
And knytte on a koler  for oure comune profiȝt
And hange it vp-on þe cattis hals  þanne . here we mowenC
Where he rit or restiþ  or renneþ to pleye
And if hym liste for to layke  þanne loke we mowen
And peren in his presence  þer-while hym pleye likiþ
And if hym wraþþeþ be ywar  & his weye schonye
Al þis route of ratounes  to þis resoun assentedenT
Ac þoo þe belle was I-bouȝt  & on þe bye hangyd
Þer ne was ratoun in al þe route  for al þe rewme of fraunce
Þat durste haue bounde þe belle  aboute þe cattis necke
Ne hangen it aboute þe cattis hals  al Englond to wynneC
And helden hem vnhardi  & her counceyl feble
And leeten her labour lost  & her longe studie
A mous þat myche good  couþe . as me þouȝte
Stroke forþ sterneli  & stode bi-forn hem alle
And to þeT ratounes  rehercede þeise wordis
fol. 3vfol. 3v
Þouȝ we killedenT þe cat  ȝet schulde þer come an-er
To cracche vs and al oure kynde  þouȝ we cropen vnder benchis
For-þi I counceyle al þe comune  to latte þe cat worthe
And be we neuere so bold  þe belle hym to schewe
For I herde my sire seyn  is seuene ȝer ypassed
Þere þe cat is a kitoun  þe court is ful elenge
Þat witnessiþ holi writ  who-so wole it rede
Ve terre  vbi puer est RexT & cetera .
For may no renke þere rest haue  for ratouns bi nyȝt
Þe whyle he cacchiþ conynges  he coueitiþ not oure careyne
But fet hym wiþ venysoun  defame we hym neuere
For better is a litil losse  þan a longe sorwe
Þe mase amongys vs alle  þouȝ we mysse a schrewe
For many mennys malt  we myce wolden distroye
And also þe route of ratouns  rende mennys cloþis
Nere þat cat of þat court  þat can ȝow ouer-lepe
For haddenT ȝe rattis ȝoure wille  ȝe couþenT not reule ȝow-selue
I seye for me quod þe mous  I se so mykil after
Schal neuere þe cat ne þe kitoun  bi my counceyl be greuyd
Ne carpyng of þis coler  þat costede me neuere
And þouȝ it hadde cost me catel  biknowe it . I nolde
But suffre . as hym-self wolde  to do as hym likiþ
Couplid & vncouplid  to cacche . what þei mowen
For-þi . iche a wyse wyȝt  I warne . wite wel his owne
What þeiseT metels bemenettT  ȝe men þat ben myrie
Dyuyne ȝe . for I ne dar  bi dere god in heuene
Ȝet houedenT þere an hundred in howues of silk
Sergeauntis it semeden  þat serueden at þe barre
Plededen for penyes  & poundis . þe lawe
And not for loue of oure lord  vnlose her lippis ones
Þow myȝtist better . mete þe myst  on malueren hillis
Þan gete a mumme of her mouþe  but money be schewid
Barouns & burgeys  and bonde-men also
I seyȝ in þis assemble  as ȝe schul here after
Baxters & brewsters  and bocheris manye
Wollen websteris  and weueris of lynnen
Taylouris & tynkeris  & tolleris in markettis
Masouns & mynouris  & many oþere craftis
Of alle kyn libbynge laboreris  lopen forþ summe
fol. 4rfol. 4r
As dykers & deluers . þat doon her dedis ille C
And dryuen forþ þe longe day . wiþ dieu vous saue dame Emme
Cookes & her knaues  cryeden hote pyes hote
Goode gees & grys  go we dyne go we
Tauerners vn-til hem  tolden þe same
Whyte wiyn of Oseye  & rede wiyn of Gascoigne
Of þe Ryne & ofT Rochel  þe roost to deffye
Al þis sawe I slepynge  & seuene syþes more .
Minystralis
Qui non laborat
non manducet
C
Pilgrimys
heremytis
Freris
charitas
versus
versus
versus
Perdonneris
Curatis
Ratounes .
Myce
aiij
Cookes