fol. 29v (cont.)fol. 29v
Passus . 7us / septimus .C
TRuþe herde tell her-of  & to peers sente
To taken hys teem  & tilie þe erþe
And purchacede hym a pardouna pena & a culpa
For hym & for hise eires  for euere-more after
And bade hym holde hym at home  & erien hise leyes
And alle þat holpen hym to erie  to sette or to sowe
Or any oþer myster  þat myȝte peers auayle
Pardoun wiþ peers plowman  truþe haþ ygrauntid
Kyngys & knyȝtis  þat kepen holy chirche
And riȝtfulli in rewmes  rulen þe peple
Han pardoun þoruȝ purgatorie  to passe ful liȝt
Wiþ patriarkes & prophetis  in paradice to be felawe
Bischoppis yblessid . if þei been . as þei schulden
Legistres of boþe þe lawes  þe lewid . þer-wiþ to preche
T In as myche as þei mowen  amende alle synful
fol. 30rfol. 30r
Arn peres wiþ þe apostelis  þis pardoun Peers schewiþ
And at þe day of doom  at þe hye deys to sitte
Marchauntis in þe margyne  hadden many ȝeres
Ac noon a pena &Tculpa  þe pope nolde hem graunte
For þei holden not her halidayes  as holi chirche techiþ
And for þei sweren bi her soule  & so god muste hem helpe
Aȝens clene concience  her catel to selle
Ac vndir herT secreet sehel  truþe sente hem a lettre
Þat þei schulden bigge boldli  þat hem likede bestT
And siþen selle it aȝeyn  & saue þe wynnyng
And amende mesondeux þer-myd  & myseyse folk helpe
And wikkide weyes  wyȝtliche hem amende
And do bote to brygges  þat to-broken weren
Marien maydenes  or maken hem nunnes
Pore peple & prysones  fynde hem her lijflode
And setten scolers to scole  or to summe oþere craftes
Releue religioun  & renten hem better
And I schal sende ȝow my-self  seynt Myhel myn archaungel
Þat no deuel schal ȝow dere  ne fere ȝow in ȝoure doynge
And wite ȝow fro whanhope  if ȝe wole þus worche
And send ȝoure soulis in-toT sauete  to my seyntis in Ioye
Þanne weren marchaundis myrie  &T wepten for Ioye
And preyseden peers þe plowman  þat purchacede þis bulle
Men of lawe leest pardoun hadde  þat pleteden for mede
For þe sauter saueþ hem not  swyche as taken ȝiftis
And nameli of Innocentis  þat noon yuel kunnen
Super Innocentem munera non accipies
Pledours schuldenT pyne hem  to plede for swiche & helpe
Prynces & prelatis schulden  paye . for her trauayle
A regibus & principibus erit merces eorum
Ac many iustises & iurour  wolden for ion do more
Þan pro dei pietate  leue þou noon oþer
Ac he þat spendiþ his speche  & spekiþ for þe pore
Þat is Innocent & nedy  & no man appeyreþ
Counfortiþ hym in þat caas  wiþ-outen coueytise of ȝiftis
And schewiþ lawe for oure lordis loue  as he it haþ lerned
Schal no deuel at his deþ-day  deren hym a myte
Þat he ne worþ saaf & his soule  þe sauter bereþ witnesse
Domine quis habita...[bit] in tabernaculo tuo .
fol. 30vfol. 30v
Ac to bigge water ne wijnd  ne witt ne fijr þe ferþe
Þeise foure þe fadir of heuene  made to his folde in comune
Þeise been truþis tresoris  trewe folk to helpe
Þat neuere schul waxe ne wanye  wiþT god hym-selue
Whanne þei drawen vn-to þe deþ  & Indulgences wolden haue
His pardoun is ful petyt  at her partyng hennys
Þat any mede of mene men  for his motyng takiþ
Ȝe legistres & lawyers  holden þis for truþe
Þat if þat I lye  mathew is to blame
For he bade me {take}makeT ȝow þis  & þis prouerbe me toldeT
Quodcumque vultis vt faciant vobis homines  facite eis
Alle libbynge laborers  þat lyuen wiþ her handis
Þat trulich taken  & truliche wynnen
And lyuen in loue & in lawe  for her lowe hertis
HanT þe same absolucioun  þat sent was to peers
Beggers ne bidders  ne been not in þe bulle
But if þe suggestioun be soþ  þat schapiþ hem to begge
For he þat beggyþ or bit  but if he haue nede
He is fals wiþ þe feend  & defraudiþ þe nedy
And also he bigyleþ þe gyuer  aȝeynys his wille
For if he wiste he were not nedy  he wolde it gyue an-er
Þat were more nedy þan he  so þe nedyest schulde be holpen
Catoun kenneþ me þus  & þe clerk of stories
Cui des videto  is catounys techynge
And in þe stories he techiþ  to bestowe þin almes
S / Si[t] elemosina tua in manu tua donec studes cui des
Ac gregori was a good man  & bade vs ȝyuenT alle
Þat asken for his loue  þat vs alle leneþ
Non eligas cui miserearis ne forte pretereas illum qui meretur accipere / Quia
Incertum est pro quo deum magis placeas
For ȝe woten neuere who is worþi  ac god woot who haþ nede
In hym þat takeþ is þe trecherie  if any tresoun walke
For he þat ȝyueþ ȝeldiþ  & ȝarkeþ hym to rest
And he þat biddiþ borweþ  & bryngeþ hym-self in dette
For beggers borwen euere-moo  & her boruȝ is god almyȝti
To ȝelden hem þat ȝyuen hem  & ȝit vsure more
Quare non dedisti pecuniam meam ad mensam vt ege T veniens cum vsuris exigere & cetera
For-þi biddeþ not ȝe beggers  but if ȝe han nede
For who-so may bigge hym breed  þe book beriþ witnesse
fol. 31rfol. 31r
He haþ ynow þat haþ breed ynow  þowȝ he haue not ellis
Satis dyues est qui non indiget pane
Latte vsage be ȝoure {be ȝoure} solace  of seyntis lyues redyng
Þe book banneþ beggrie  & blameþ in þis manere
Iunior fui etenim senui & non vidi iustum derelictum nec semen eius querens panem & cetera
For ȝe lyuen in no loue  ne no lawe holden
Many of ȝow ne weddenT not  þe womman ȝe wiþ delen
But as wylde beestis wiþ we-he  &T worþ vp & worchen
And bryngen forþ barnes  þat basterdis men callen
Or þe bak or sum boon  he brekiþ in his ȝouþe
And siþþen goon faiten wiþ herT fauntis  for euere-more after
Þer is moo mysschappid peple  amongys þeise beggers
Þan of alle manere men  þat on þis moolde walken
And þei þat lyuen þus her lijf  mowen loþe þe tyme
Þat euere he was man wrouȝt  whanne he schal hennys fare
Ac olde men & hore  þat helples been of strengþe
And wommen wiþ childe  þat worche ne mowen
Blynde & bedrede  & broken her membres
Þat taken þeise mescheues mekeliche  as meseles & oþere
Han aT pleyn pardoun  as þe plowman hym-seluen
For loue of her lowe hertis  oure lord haþ hem grauntid 
Her penaunce & her purgatorie  heer on þis erþe
Peers quod a preest þoo  þi pardoun muste I rede
For I wole construe ich a clause  & kenne it þee on englisch
And peers at his preyer  þe pardoun vnfoldiþ
And I bihynde hem boþe  bihelde al þe bulle
Al in two lynes it lay  & not a leef more
And was writen riȝt þus  in witnesse of truþe
Et qui bona egerunt ibunt in vitam eternam . qui vero mala in ignem eternum
Peter quod þe preest þoo  I can no pardoun fynde
But do wel & haue wel  & god schal haue þi soule
And do yuele & haue yuele  hope þou noon oþer
But after þi deþ day  þe deuel schal haue þi soule
And peers for pure tene  pullede it atweyne
And seide . si ambulauero in medio vmbro mortis non timeboT quoniam tu mecum esC
I schal cecen of my sowyng quod peers  & swynke not so hardeC
Ne be aboute my beli ioye  so bisili no more
Of preyeris & pen.[a]unce my plow  schal be her-after
And wepe whan I schulde slepe  þouȝ whete breed me fayle
fol. 31vfol. 31v
Þe prophete his payn eete  in penaunce & in sorwe
Bi þat þe sauter seiþ  so diden many oþere
Þat loueþ god lelly  his lijflode is ful esye
Fuerunt michi lacrime mee panes die ac nocte
And but if luke lye  he lereþ vs bi foulis
We schulden not be to bisye  aboute þe werldis blis
Ne soliciti sitis  he seiþ in þe gospel
And schewiþ vs bi ensaumples  oure-seluen to wisse
Þe foules in þe feeld  who fynt hem mete at wynter
Haue þei no gerner to go to  but god fynt hem alle
What quod þe preest to perkyn  peter as me þinkeþ
Þou art letterid a litil  who lernede þee on booke
Abstynence þe abbesse quod peers  myn a b c me tauȝte
And concience come afterward  & kende me myche more
Were þou a preest peers quod he  þou myȝtist preche where þou schuldist
As dyuynour in dyuynyte  wiþ dixit insipiens to þi teme
Lewid lorel quod peers  litil lokest þou on þe bible
OrT on salomons sawes  selden þou biholdist
Eice derisores & iurgia cum eis ne crescant & cetera
Þe preest & perkyn  apposede eyþer oþer
And I þoruȝ her wordis  a-woke & waytede aboute
And seyȝ þe sunne in þe souþ  sate þat tyme
Meteles & monyles  on maluerne hilles
Musynge on þeise metelis  & my weye ich ȝede
Many tyme þeise metelis  han maad me studie
Of þat I seyȝ slepynge  if it so be myȝte
And also for peers þe plowman  ful pensyf in herte
And whych a pardoun peers hadde  alle þe peple to counforte
And how þe preest impugnede it  wiþ two propre wordis
Ac I haue no sauour in sompnewarieT  for I see it ofte fayle
Catoun & canonystres  counceylen vs to leue
To sette sadnesse in sompnewarie  for sompnia ne cures
Ac for þe book of þe bible  bereþ wittenesse
How danyel dyuynede  þe dremes of a kyng
Þat was Nabugodonosor  nempned of clerkis
Danyel seyde sire kynge  þi dremelis bitokenen
Þat vnkouþe knyȝtis schul come  þi kyngdam to cleue
Amongys lower lordis  þi loond schal be departid
And as danyel dyuynede  in dede it fel after
fol. 32rfol. 32r
Þe kyng lees his lordschip  & lower men it hadde
And Ioseph mette merueylouslich  how þe mone &T sunne
And þe elleuene sterres  haylesede hem alle
Þanne iacob iuggede  iosephs sweuene
Bew fitz quod his fadir  for defaute we schullen 
I my-self & my sones  seche þee for nede
It bifel as his fadir seyde  in pharaoes tyme
Þat ioseph was iustise  egypt to loken
It bifel as {a}his fadir tolde  hise frendis þere hym souȝten
And al þis makiþ me  on þeise meteles to þenke
And how þe preest preuede  no pardoun to do-wel
And demede þat . do-wel  indulgences passede
Byennalis & tryennalis  & bischoppis lettres
And how do-wel at þe day of doom  is dignelich vndirfonge
And passeþ al þe pardoun  of seynt peteris chircheT
For-þi I rede ȝow renkes  þat riche been on þis erþe
Vp-on trist of ȝoure tresore  triennalis to haue
Be ȝe neuere þe balder  to breke þe ten hestis
And namelich ȝe maystris  meyres & iugges
Þat han þe welþe of þis werld  & wise men been holden
To purchace ȝow pardoun  atT þe popes bulles
At þe dredeful doom  whanne dede schul arise
And comeT al bifore crist  acountis to ȝelde
How þou laddist þi lijf heer  & hise lawes keptest
And how þou didist day bi day  þe doom wole reherce
A poke-ful of pardoun þere  ne prouyncialis lettres
Þouȝ ȝe be founden in þe fraternyte of alle þe foure ordris
And haue indulgences double-foold  but if do-wel ȝow helpe
I sette ȝoure patentes & ȝoure pardoun  at a pies hele
For-þi I counceyle alle cristen  to crye god mercy
And marie his modir  be oure mene bitwene
Þat god gyue vs grace heer  er we goon hennys
Swiche werkis to wirche  whyle we been heer
Þat after oure deþ-day  do-wel reherce
At þe day of doom  we didenT as he hyȝte
A pena & a
culpa
C
catoun of
almes-dedis
C
Of falseC beg
geris
C
MarchauntisT
How þou schalt do
þin almes
C
Þe pardoun
of peris Plowman .
C
d 2
now haþ þe
per .C
Of pardoun .